Bescherm jouw branche tegen criminele inmenging

Medewerkers in sleutelposities vormen een belangrijke verdedigingslinie tegen criminele inmenging. Chauffeurs, beheerders en andere professionals met directe toegang tot locaties, informatie of middelen kunnen afwijkingen vaak als eerste opmerken. Door hen gericht toe te rusten met kennis, duidelijke meldroutes en handelingsperspectief, versterken ondernemers het vermogen van de organisatie om ongewenste beïnvloeding vroegtijdig te herkennen en te begrenzen. Zo worden medewerkers niet alleen alert op benadering, verleiding of druk, maar weten zij ook hoe zij veilig en zorgvuldig kunnen handelen.

Als branchevereniging kan je ondernemers hierbij op de volgende manieren ondersteunen:

• Bied een signalenkaart. Maak voor je medewerkers en leden een simpele signalenkaart: Waar moet je op letten bij – in het geval van bijvoorbeeld vastgoed – het verhuren van je pand. Of: hoe herken ik een fishingmail? Een voorbeeld is de flyer voor transportondernemers van #StrongLogistics. In deze flyer staan niet alleen de signalen, maar ook meteen de meldroute en welke informatie relevant kan zijn voor de melding. Download de flyer hier.
• Wijs op PVO-instrumenten. Wijs ondernemers op (gratis) activiteiten zoals trainingen en bijeenkomsten. Maar ook gratis kennis en mogelijkheden tot samenwerking. Bijvoorbeeld door PVO: Agenda – Platform Veilig Ondernemen. PVO biedt bijvoorbeeld trainingen voor cyberweerbaarheid maar ook veiligheidsscans in een winkel of op een erf. Het is ook mogelijk om als branchevereniging contact op te nemen met PVO, om samen te kijken hoe we de ondernemers in je branche het beste kunnen helpen. Daarnaast biedt PVO een aantal (digitale) producten, zoals E-learnings die kosteloos te volgen zijn, waaronder de E-learning Omgaan met agressie en geweld en Omgaan met winkeldiefstal.
• Werf bewust. Weerbaar personeel begint nog vóór de eerste werkdag, namelijk bij de werving. Al in de vacatureteksten, functieprofielen, toegang tot systemen, etc. zijn er keuzes die de weerbaarheid van personeel en daarmee het bedrijf beïnvloeden. PVO biedt informatie over het weerbaar werven: Hoe voorkom ik dat criminelen misbruik maken van kwetsbare medewerkers?
• Maak melden veilig en duidelijk. Communiceer open over het interne meldpunt (zie focusgebied 1) en maak de meldroute duidelijk. Vertel ook wat er gebeurt met hun melding en hoe de veiligheid van de melder wordt gewaarborgd. Benoem ook de mogelijkheid om te melden bij Meld Misdaad Anoniem, als een ondernemer of een medewerker zeker wil zijn dat zijn of haar identiteit verborgen blijft.

Gerichte kennis stelt ondernemers in staat om signalen van ondermijnende criminaliteit vroegtijdig te herkennen, te beoordelen en hier passend naar te handelen en op te reageren. In de onderzochte branches is al bewustzijn van criminaliteitsrisico’s aanwezig. Door dit bewustzijn te verdiepen met kennis over specifieke vormen van criminele inmenging en de bijbehorende werkwijzen, kunnen ondernemers risico’s scherper duiden en hun organisatie gerichter beschermen.

Wat kan jij doen om de kennis van jouw achterban te vergroten:

• Maak een vaste webpagina of kennisdossier. Geef het onderwerp Veilig Ondernemen / Criminaliteit een vaste plek op de website van je branchevereniging. Zo laat je zien dat dit een onderwerp is dat altijd relevant is en aandacht behoeft. Ook creëer je zo een plek waar alle informatie over het onderwerp een plek kan krijgen en gemakkelijk gevonden kan worden. Een voorbeeld hiervan is de pagina ‘Winkelveiligheid’ op de website van NSO Retail.
• Bied informatie in verschillende vormen. Organiseer informatiebijeenkomsten en zet in op het ontwikkelen van ander voorlichtingsmateriaal over signalen van criminaliteitsvormen en mogelijke maatregelen die een ondernemer of medewerker kan nemen. Denk aan – naast bijeenkomsten – e-learnings (bijvoorbeeld Operatie Zelos ) of informatievideo’s.
• Herhaal je boodschap. Geef aandacht aan het onderwerp criminele inmenging en Veilig Ondernemen onderwerp in je communicatie-uitingen, bijvoorbeeld door actualiteit rondom criminaliteit binnen de sector uit te lichten of door het delen van kennis. Herhaal dit regelmatig, via verschillende kanalen.

Bovenstaande tips zorgen er ook voor dat je als branchevereniging laat zien dat criminaliteit een onderwerp is dat open besproken mag worden en dat je er niet alleen voor staat. Lees de tips rondom communicatie over dit onderwerp onder het kopje ‘Communicatie’.

Ondernemers die signalen van criminele inmenging melden, dragen bij aan de veiligheid en weerbaarheid van hun eigen bedrijf én van de hele branche.

Iedere melding kan het verschil maken. Door signalen te delen, kunnen afzonderlijke gebeurtenissen met elkaar in verband worden gebracht en worden patronen eerder zichtbaar. Dat geeft publieke partijen een vollediger beeld van de problematiek en vergroot de mogelijkheid om gericht en tijdig in te grijpen.

Wat kan jij doen als branche om ondernemers te helpen dit spanningsveld te doorbreken? 

• Meldroute en meldkaart voor leden. Beschrijf op één A4: wanneer meld je, bij wie meld je intern, wanneer ga je naar politie, gemeente of Meld Misdaad Anoniem, en hoe wordt teruggekoppeld. Kijk op de website van Cumela voor een voorbeeld van een meldroute: Vertrouwenspersoon Criminaliteit | Cumela. Een voorbeeld van een simpele meldkaart bieden we in de PVO-aanpak Gastvrij Veilig.
• Leg uit dat melden áltijd zin heeft: Soms lijkt het alsof een melding maken geen zin heeft, bijvoorbeeld omdat er niet altijd actie plaatsvindt n.a.v. de melding. Of er geen bewijs is van een vermoeden van crimineel misbruik. Toch heeft melden altijd zin, omdat het zorgt voor een compleet beeld van (de omvang van) de problematiek. Incidenten blijken zo misschien wel patronen te zijn. Leg dit duidelijk uit aan je achterban én zorg dat melders altijd terugkoppeling krijgen.
• Intern meldpunt. Verzamel signalen van leden, ondernemers, medewerkers en partners op één plek, zodat incidenten niet los blijven staan maar in samenhang bekeken kunnen worden. Leg vast wie eigenaar is van dit loket, hoe signalen worden geregistreerd, wie mag meekijken en wanneer wordt opgeschaald.
• Houd een signalenlogboek bij. Registreer per signaal minimaal: datum, locatie, type signaal, betrokken proces, opvolging, terugkoppeling en eventuele herhaling. Zo zorg je ervoor dat personen die een signaal doorgeven terugkoppeling krijgen en worden gehoord – ongeacht wat er met het signaal gebeurt.

Wil je meer leren over signalen van criminaliteit, mogelijke kwetsbaarheden binnen jouw branche en de maatregelen die je kan nemen? Ga naar de themapagina’s.

Veel organisaties kennen een ijkpersoon of persona. Dit is een op data en onderzoek gebaseerd fictief, maar realistisch profiel van een personage dat jouw doelgroep vertegenwoordigt. Door het creëren van een persona, krijgt de doelgroep een gezicht. Dit kan helpen je beter in te leven in de doelgroep, wat bijdraagt aan het formuleren van de juiste boodschap en het kiezen van de beste communicatiemiddelen.

• Wil je weten welke informatie je nodig hebt om een ijkpersoon op te stellen en welke bronnen je kan gebruiken? Bekijk dan de informatiesheet IJkpersoon;
• Heb je al informatie beschikbaar en wil je meteen aan de slag met het opstellen van je ijkpersoon. Dan kan je onderstaande invulblad gebruiken.

Criminaliteit en mogelijk slachtofferschap zijn gevoelige onderwerpen, ook voor ondernemers. Omdat we als mens van nature geneigd zijn lastige onderwerpen uit de weg te gaan, doen de toon en woorden die je gebruikt er extra toe. Temeer omdat juist ondernemers zelf veel kunnen doen om de eigen weerbaarheid te vergroten (en zo de kans op slachtofferschap en schade te beperken).

In onderstaand document hebben we de belangrijkste tips en tricks over hoe je communiceert over criminaliteit– gebaseerd op verschillende onderzoeken – op een rijtje gezet.

Wanneer zet je welke communicatiemiddelen in? Dat is onder meer afhankelijk van de voorkeuren van je ijkpersoon (c.q. doelgroep) en het doel wat je hebt met de communicatie. We geven een paar adviezen voor de inzet van communicatiemiddelen.